Wat is sensorische informatieverwerking?
Je brein krijgt de hele dag prikkels binnen. Geluiden, licht, aanrakingen, geuren, maar ook signalen uit je eigen lijf: hoe je staat, hoe je beweegt, of je honger hebt. Die prikkels komen binnen via acht zintuigen, niet vijf.
Het brein doet daar voortdurend iets mee. Het filtert wat belangrijk is, ordent de informatie en geeft er betekenis aan. Pas dan kun je reageren: je aandacht richten, bewegen, een gesprek voeren. Dat hele proces heet sensorische informatieverwerking.
Kerngedachte
Gedrag is vaak een antwoord op hoe prikkels binnenkomen.
Wat verandert er bij dementie en NAH?
Bij dementie en NAH kunnen er veranderingen optreden in de hersengebieden die prikkels filteren en ordenen. Daardoor kunnen prikkels anders binnenkomen dan je zou verwachten.
Dat kun je terugzien in gedrag. Onrust, terugtrekken, afweer bij de verzorging of juist weinig reageren kunnen allemaal te maken hebben met hoe iemand prikkels verwerkt.
Ieder mens verwerkt prikkels anders
Iedereen heeft een eigen sensorisch profiel, en dat kan per zintuig verschillen. Wie dat profiel leert zien, begrijpt beter waarom iemand reageert zoals hij reageert.
Met de gratis prikkelprofiellijst krijg je een eerste indruk van het profiel van je cliënt.
Alertheid
Alertheid is de mate waarin je brein ontvankelijk is om prikkels uit de omgeving op te merken, te verwerken en daar adequaat op te reageren. Het is geen vaste eigenschap, maar beweegt de hele dag mee. Prikkels spelen daarin een grote rol, maar ook slaap, pijn, honger of emoties.
Komen er te veel prikkels binnen, dan kan iemand overprikkeld raken. Komen er te weinig binnen, dan ligt onderprikkeling op de loer. Daarom is alertheid voor ons het vertrekpunt om gedrag te begrijpen: wat je ziet, is vaak geen grilligheid, maar alertheid.
Hier gaan we in de scholing verder. Hoe je een sensorisch profiel herkent, hoe je alertheid inschat en wat je in de dagelijkse zorg kunt doen, leer je in onze scholing, aan de hand van herkenbare situaties uit de praktijk.
Nooit alléén sensorisch
Sensorische informatieverwerking verklaart veel, maar niet alles. Gedrag ontstaat zelden uit één oorzaak. Pijn, medicatie, angst, het levensverhaal of eerdere ervaringen kunnen er net zo goed achter zitten. Lees daarover meer in is alle gedrag sensorisch? en in het artikel over hallucinaties bij dementie.
Denk sensorisch, maar nooit alléén sensorisch. Pijn, medicatie, angst of eerdere ervaringen kunnen ook achter gedrag zitten.
Veelgestelde vragen
Is sensorische informatieverwerking hetzelfde als sensorische integratie (SI)?
De begrippen liggen dicht bij elkaar. Sensorische integratie (SI) is de theorie en behandelmethode die de Amerikaanse ergotherapeut A. Jean Ayres ontwikkelde. Sensorische informatieverwerking is het bredere begrip voor hoe het brein prikkels verwerkt. Een SI-therapeut is een therapeut, bijvoorbeeld ergo- of fysiotherapeut, met een aanvullende opleiding hierin, zoals Tessa en Elke.
Is SI niet vooral iets voor kinderen?
SI is bekend geworden in de kinderrevalidatie, maar prikkelverwerking speelt een leven lang. Juist bij ouderen met dementie of NAH verandert er veel, en daar is nog weinig aandacht voor. Daarom richten wij ons op de ouderenzorg.
Hoe leer ik dit toepassen bij mijn cliënten?
In onze scholing leer je gedrag lezen vanuit prikkelverwerking en alertheid, en vertaal je dat naar je eigen cliënten, met casussen uit de praktijk.
