HOE HERKEN JE ONDERPRIKKELING?

We denken bij prikkelverwerking al snel aan te veel prikkels. Aan drukte, lawaai, onrust. Maar het omgekeerde komt minstens zo vaak voor en wordt veel minder snel herkend.

Onderprikkeling. Een brein dat te weinig binnenkrijgt om actief en betrokken te blijven.

Wat is onderprikkeling?

Ons brein heeft prikkels nodig. Niet te veel, maar ook niet te weinig. Bij mensen met dementie of niet-aangeboren hersenletsel kan het filtermechanisme van het brein verstoord zijn waardoor prikkels niet alleen te hard, maar ook te zacht kunnen binnenkomen.

Het gevolg is dat iemand onvoldoende geactiveerd wordt. Het brein krijgt te weinig input om alert en betrokken te blijven.

Signalen van onderprikkeling

Onderprikkeling is een meester in vermomming. Het ziet eruit als rust, als tevredenheid, soms zelfs als acceptatie  terwijl er onder de oppervlakte iets heel anders speelt. Een cliënt die uren stil voor zich uit kijkt. Iemand die nauwelijks meer initiatief neemt. Een blik die afwezig lijkt, terwijl het brein juist snákt naar input.

En juist omdat het er zo onschuldig uitziet, glipt het vaak ongezien voorbij weggeschreven als ‘zo is hij nu eenmaal’ of als horend bij de aandoening. Maar wat als die passiviteit eigenlijk een stille vraag is om meer? Hoe je dat verschil leert zien en hoe je vervolgens gericht het brein activeert zonder te overvragen dat leer je in onze scholing.

Verlies van initiatief en plannen

Een belangrijk maar vaak gemist signaal van onderprikkeling is het verlies van initiatief. Iemand komt niet vanzelf in beweging, weet niet waar te beginnen of raakt vast in het plannen van eenvoudige handelingen. Dit wordt soms gezien als ‘geen zin hebben’, terwijl het in werkelijkheid een brein is dat te weinig prikkels krijgt om op gang te komen.

Onderprikkeling kan ervoor zorgen dat iemand blijft wachten, afwachtend wordt of pas reageert als er iets heel concreet wordt aangeboden.

Het verschil met overprikkeling

Overprikkeling en onderprikkeling kunnen er aan de oppervlakte soms verrassend op elkaar lijken iemand die zich terugtrekt, weinig reageert, passief is. Toch is de oorzaak heel anders, en vraagt het om een andere aanpak.

Precies daarom is goed observeren zo belangrijk. Niet alleen kijken wát iemand doet, maar begrijpen wáárom.

"Passiviteit is niet altijd berusting soms is het een vraag om meer."

Wil je hier dieper op ingaan?

Herken je onderprikkeling bij cliënten maar weet je niet altijd hoe je erop in moet spelen? In onze scholingen leer je precies dat samen met je team, aan de hand van herkenbare situaties uit de praktijk.

Lees ook onze andere artikelen over overprikkeling, alertheid en dementie in de kennisbank.

Bekijk onze scholing