WAT IS NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL (NAH)?

Niet-aangeboren hersenletsel. Een lange term voor iets wat het leven van mensen ingrijpend kan veranderen. NAH is hersenletsel dat ontstaat ná de geboorte, door een plotselinge gebeurtenis of een ziekte. Het is geen geleidelijk proces zoals bij dementie, maar een breuk, een voor en een na.

En juist dat maakt NAH zo complex. Voor de persoon zelf, voor naasten, en voor iedereen die betrokken is bij de zorg.

Wat valt er onder NAH?

NAH is een verzamelnaam voor uiteenlopende vormen van hersenletsel. De meest voorkomende oorzaken zijn:

Hersenletsel door een beroerte; een bloedvat in het brein raakt verstopt of scheurt. De hersenen krijgen te weinig zuurstof en cellen raken beschadigd. Dit gebeurt plotseling en de gevolgen zijn vaak direct merkbaar.

Traumatisch hersenletsel; ontstaat door een klap of schok tegen het hoofd, bijvoorbeeld bij een verkeersongeval, een val of een sportblessure. De hersenen worden als het ware door het hoofd geschud.

Hersentumor; een gezwel in of rond de hersenen dat druk uitoefent op omliggende hersengebieden en zo functies verstoort.

Hersenvliesontsteking of andere infecties; een ontsteking die het hersenweefsel aantast en blijvende schade kan veroorzaken.

Zuurstoftekort; bijvoorbeeld na een hartstilstand of bijna-verdrinking, waarbij de hersenen te lang zonder zuurstof hebben gezeten.

Elke oorzaak, elke persoon, elk herstel is anders. Dat maakt NAH zo veelzijdig en zo vragend om maatwerk in de zorg.

Wat verandert er na hersenletsel?

Hersenen zijn veerkrachtig, maar ook kwetsbaar. Na hersenletsel kunnen verschillende functies verstoord raken, afhankelijk van welk deel van het brein is aangetast:

• Het geheugen en de concentratie
• De verwerking van taal en communicatie
• De beweging en het evenwicht
• De emotieregulatie en het gedrag
• En iets wat minder zichtbaar is, maar enorm veel impact heeft de verwerking van zintuiglijke prikkels

Dat laatste is iets wat in de zorg nog weleens wordt onderschat. Iemand met NAH kan overprikkeld raken door geluiden die anderen nauwelijks opvallen. Of juist onderprikkeld zijn en weinig respons geven op wat er om hem heen gebeurt. Het brein dat voorheen moeiteloos alle prikkels filterde en ordende, doet dat nu anders.

Vermoeidheid: de onzichtbare gevolgen

Eén van de meest herkenbare én meest onderschatte gevolgen van NAH is vermoeidheid. Niet de vermoeidheid van een drukke dag, maar een diepe, mentale uitputting die ontstaat doordat het brein veel harder moet werken om basale dingen te verwerken.

Een gesprek volgen in een drukke ruimte. Kiezen wat je wilt eten. Reageren op een vraag terwijl er ook muziek speelt op de achtergrond.

Voor iemand met NAH kunnen dit grote inspanningen zijn. Dat vraagt om begrip — en om een zorgomgeving die daar bewust op inspeelt.

NAH en sensorische informatieverwerking

Bij Sensorische Zorg richten we ons specifiek op wat er gebeurt als prikkels anders binnenkomen. Want dat is bij NAH vaak het geval. Het brein heeft moeite om zintuiglijke informatie te ordenen en te filteren. Wat voor de ene persoon een rustige omgeving is, kan voor iemand met NAH overweldigend voelen.

Als we begrijpen hoe iemand prikkels ervaart, kunnen we de omgeving en de zorg daarop afstemmen. Niet meer doen, maar anders kijken.

"Niet aanpassen aan de beperking maar aansluiten bij de beleving."

Wil je meer weten?

Op deze kennisbank vind je meer artikelen over NAH, dementie en sensorische informatieverwerking. Wil je als zorgprofessional of team leren hoe je sensorische afstemming toepast in de dagelijkse zorg voor mensen met NAH? Dan nodigen we je van harte uit voor onze scholing.

Bekijk onze scholing.