DE ACHT ZINTUIGEN EN SENSORISCHE INFORMATIEVERWERKING
We leerden er vroeger vijf op school. Maar ons brein verwerkt er acht en bij mensen met dementie of NAH maakt dat een wereld van verschil.
Zien, horen, ruiken, proeven en voelen. De vijf zintuigen die de meesten van ons kennen. Maar er zijn er nog drie die minstens zo belangrijk zijn en die in de zorg vaak over het hoofd worden gezien.
Want juist die minder bekende zintuigen spelen een grote rol in hoe mensen met dementie of niet-aangeboren hersenletsel hun omgeving ervaren.
Acht zintuigen, niet vijf
Naast de vijf bekende zintuigen zijn er nog drie die ons lichaam voortdurend informatie geven:
Het vestibulaire systeem ons evenwichtsorgaan. Het vertelt ons hoe ons hoofd en lichaam zich verhouden tot de ruimte om ons heen. Denk aan bewegen, draaien, vallen.
Het proprioceptieve systeem ons lichaamsbewustzijn. Het geeft informatie over de positie van onze ledematen en de kracht die we gebruiken, zonder dat we er bewust bij hoeven nadenken.
Het interosceptieve systeem ons innerlijke zintuig. Het registreert signalen van binnenuit het lichaam, zoals honger, dorst, vermoeidheid en hartslag.
Waarom is dit belangrijk in de zorg?
Al deze acht zintuigen sturen voortdurend informatie naar het brein. Het brein verwerkt, filtert en geeft er betekenis aan. Dat proces noemen we sensorische informatieverwerking.
Bij mensen met dementie of NAH verloopt die verwerking anders. Prikkels komen harder of zachter binnen dan bedoeld. Het brein heeft meer moeite om alles te ordenen. En dat heeft direct invloed op hoe iemand zich voelt, hoe alert hij is en hoe hij reageert op de zorg die je biedt.
Elk zintuig heeft daarin zijn eigen rol en zijn eigen prikkelwaarde. Sommige prikkels activeren, andere kalmeren. En welke prikkel op welk moment werkt, is per persoon verschillend.
"Acht zintuigen, één persoon en een wereld te ontdekken."
Wil je hier meer over leren?
In onze scholingen gaan we uitgebreid in op de acht zintuigen en hoe je ze bewust kunt inzetten in de dagelijkse zorg. Samen met je team, aan de hand van herkenbare situaties uit de praktijk.
Lees ook onze andere artikelen over alertheid, overprikkeling en onderprikkeling in de kennisbank.
Bekijk onze scholing.